Flanş Nedir? Flanş Ne İşe Yarar 2021 HELS
Flanş Nedir? Flanş Ne İşe Yarar 2021 HELS
Flanş Nedir? Flanş Ne İşe Yarar 2021 HELS
08.10.2020 08:53

FLANŞ NEDİR? FLANŞ NE İŞE YARAR 2021

Flanş, boru hatlarında boru ucuna kaynayacak şekilde iki borunun birbirlerine cıvata yardımı ile bağlanmasını sağlayan bir bağlantı elemanı olarak tanımlanır. 

Aslında iki tesisat elemanının sızdırmaz şekilde birleştirilmesine yarar. Kullanım yerine göre farklı malzemelerden imal edilirler.

Flanş nedir, ne işe yarar, ölçüleri nelerdir. Teknik çizim tabloları ve tüm çeşitleri ile ilgili anlatımlar HELS Blog'da.

FLANŞ NEDİR?


Flanş nedir sorusu tesisatlardaki kullanım amaçlarını ve işlevlerini anlamak için ilk cevap vermemiz gereken sorudur zira neredeyse tüm endüstrilerde boru hatlarının ve ekipmanların montajı için kullanılırlar.

Bir boru sistemi oluşturmak için boruları, vanaları, pompaları ve diğer ekipmanı birbirine bağlama yöntemi ve bağlama için kullanılan konstrüksiyon

elemanıdır. Diğer bir deyişle boruları birleştirmek için kullanılan bağlantıdır.

Kullanım yerine göre paslanmaz çelik, dökme demir, alüminyum, pirinç, bronz, plastik gibi farklı malzemelerden imal edilmektedirler. En çok kullanılan malzeme dövme karbon çeliğidir ve işlenmiş yüzeylere sahiptir.

Üretim malzemesi temelde borunun seçimi sırasında belirlenir, çoğu durumda boruyla aynı malzemedendir.

Genellikle kaynaklanır veya vidalanırlar. Bağlantıları, sızdırmazlık sağlamak için iki flanşın aralarında bir conta ile birbirine cıvatalanması ile yapılır.

FLANŞ NE İŞE YARAR

Flanş ne işe yarar sorusu da, bu bağlantı elemanlarının neden kullanıldığının daha iyi anlaşılmasını sağlar.

Boru sistemlerini çeşitli ekipmanlara, vanalara bağlamak için güvenilir bir yol olarak kabul edilirler ve kaynak

işleminden sonra en çok kullanılan ikinci birleştirme/bağlama yöntemidir.

Kullanılmaları  ayrıca boru sistemlerinin bakımını yaparken esneklik sağlar, malzemeye zarar vermeden sadece cıvata bağlantılarını sökerek değişim yapma imkanı verir.

Ancak en önemli işlevleri boru hatlarındaki sızmaların önüne geçmesidir.

Ancak bu bağlantıların avantajları olduğu kadar dezavantajları da vardır.

Flanş bağlantısı sızdırabilir.

Bu tip boru sistemleri çok daha fazla alana ihtiyaç duyarlar ve yalıtımı daha pahalıdır.

FLANŞ ÇEŞİTLERİ

Bu elemanların  çeşitleri kullanım amaç ve yerlerine göre şekillenmişlerdir.

Dünya genelinde bir çok farklı standarda göre üretilir  ve farklı tipleri bulunur.

Dünyada genellikle 4 farklı standart üzerine yoğunlaşmışlardır.

Bu standartlar;

  • Amerikan Standartları( ASME)

  • Avrupa

  •  

  • Standartları (EN- DIN)

  • İngiliz ve Avustralya StardarTları (BS10)

  • Japonya ve Kore standartları (JIS veya KS)

Avrupa standartları genellikle basınç değerlerine göre bir sınıflandırma yapar.

En çok kullanılan çeşitler işe aşağıdaki gibidir:

  • Kaynak boyunlu

  • Dişli

  • Kör

  • Düz

  • Döner

Söz konusu bu flanş çeşitleri arasından hangisinin kullanılacağı ise beli başlı kriterlere göre belirlenir. Bu kriterler;

  • Sistem basıncı ve sıcaklığı

  • Ana malzeme çeşidi

  • Ortamın korozyon durumu

  • Kullanım amacıdır.

DÜZ FLANŞ

Hattın önü ve arkasına kaynak yapılarak hattı birbirine bağlayan tipti. Contalar sayesinde tutturularak hatta olabilecek sızıntıların önüne geçilir. Basınçlı ortamlarda kullanılmaları sızdırmazlık için contalara ihtiyaç duymasına neden olur.

Maliyetleri görece daha düşüktür. Sistemdeki basınca karşı gösterecekleri mukavemet, kaynak boyunluya  göre farklılık gösterir. Yorulma mukavemeti kaynak boyunluya göre  yaklaşık üçte biri oranında olan düz flanşın basınca karşı gösterdiği direnç de üçte ikisi kadardır.

KAYNAK BOYUNLU FLANŞ

Kaynak boyunlu flanş uzun ve konik bir boyuna sahiptir. Bu boyun kısmının et kalınlığı, dipten başlayarak boruya kaynak edilecek uç kısmına doğru boru et kalınlığına kadar azalır. Bu konik boyun kısmı, mukavemetin takviye edilmesi bakımından büyük önem taşır.

Kaynak boyunluların tercih edilmesi gereken alanları şöyle sıralayabiliriz: Yüksek basınç, sıfırın altında sıcaklık veya yüksek sıcaklık dereceleri, sabit veya geniş, sınırlar içinde değişen yükleme gibi ağır koşulların mevcut olduğu sistemler.

Özellikle yüksek ve yüksek sıcaklıkta veya tehlikeli sıvı taşıyan boru sistemlerinde kaynak boyunlu kullanılması verimli sonuçları beraberinde getirir.

Kör flanş ise hatları sonlandırmak için kullanılır. Hatların daha sonra devam ettirilebilme ihtimaline karşın  tercih edilirler. Bir conta yardımıyla hatta bulunan diğer elemana bağlanılarak hat sonlandırılır. Montaj deliklerine sahiptir ve conta sızdırmazlık halkaları, eşleşme yüzeyine işlenmiştir. Ancak bu tip, sıvıların geçmesi için açık değildir. Genellikle petrokimya, tesisat mühendisliği, kamu hizmetleri ve su işlerinde kullanımı daha yaygındır.

BORULU FLANŞ

Boru flanşları, boru bölümlerini diğer boru bölümlerine, inline bileşenlere ve ekipmanlara bağlamak için kullanılır, kaynak boyunlunun  bir diğer adıdır.

KAYNAK BOYUNLU FLANŞ ÖLÇÜLERİ

DN 15 ile DN 500 arasındaki nominal çaplarda kullanılabilirler.

Kaynak boyunluda  iç çap, borunun iç çapına uyacak şekilde tasarlanmıştır.


DÖKÜM FLANŞ

Döküm ve dövme flanş, bu elemanların üretim süreci ile ilgilidir.  Zira bu elemanların üretimi dövme ve döküm olarak ikiye ayrılır.  Dökümler  daha düşük maliyetlerle üretilirken, basit bir işleme ihtiyaç duyar. Dövmeler ise hava delikleri, çatlak ya da birtakım imalat kusurlarına sahip olabilir, avantajı, çeşitli şekillerde dövülebilmeleridir. Döküm olanlar  dövme olanlara göre daha yüksek karbon içeriğine sahiptir.

PASLANMAZ

Paslanmaz flanşlar iki boru veya  tesisat elemanını tesisata bağlamak için kullanılırlar, bu nedenle en çok tesisatlarda kendilerine yer bulurlar. Ama vana ve pompalar ile makinelerde de sıklıkla paslanmaz kullanılır.

Özellikle yüksek basınçlı bu boru hatlarında paslanmaz flanşlı vanalar  aracılığı ile hat kontrol altına alınır.

Su tesisatlarında paslanmaz kullanımı ise boru hatlarının güvenliğini sağlayan bir unsurdur. Su tesisatlarında kullanılmazlarsa, boru hatlarında yüksek basınç nedeniyle patlamalar meydana gelebilir. Bu gibi olumsuz durumlarla karşılaşmamak için cıvatalar ile desteklenmiş paslanmaz flanş kullanmak gereklidir. 

Ayrıca tüm makinelerin de dış etkenlere karşı hassasiyetlerinin ortadan kalkması için birbirine iyi bağlanması hayati önem taşır. Bu nedenle motorlu araçlarda ve sanayi tipi makinelerde de kullanılırlar.

 Ana avantajları şunlardır:

  • -70 - +600 derece arasında, yüksek sıcaklıklarda ve sıcaklık dalgalanmalarında kullanılabilirler.

  • Yüksek dayanıma sahiptir, bu özellik sayesinde  korozyona dayanıklıdırlar. Bu nedenle, asitler ve endüstriyel atıkların bulunduğu ortamlarda rahatlıkla kullanılabilirler.

  • Hijyenik bir malzeme olduğundan, gıda endüstrisinde da endişe duymadan kullanılmaya uygundur.

ÇELİK FLANŞ

Flanşlar kullanım yerine göre farklı malzemelerden imal edilebilirler. Bu malzemeler arasında göre demir, bakır, pirinç ve  çelik gibi farklı özelliklere sahip malzemeler vardır.

Çelik tipler dairesel bir yapıya sahiptir ve iki dairenin cıvatalarla birbirine bağlanmasıyla oluşturulur. Basınç sınıfına göre çelik  dairelerin birbirine bağlantısını sağlayan cıvata deliklerinin sayısı değişebilir. Ağırlıklı olarak boru tesisatlarında kullanılmalarına rağmen makinelerde de kullanımı mevcuttur.

Kullanıldıkları yerlere göre kaynaklı, dişli, soketli olarak imal edilirler. Yüksek basınçlarda kullanılabilmeleri önemli bir avantajdır. Standart  ölçülerde imal edildikleri için tüm sistemlere uyumluluk sağlarlar.

Ancak kullanımında sızdırmazlığın istenen oranda sağlanamaması söz konusu olabilir. Burada asıl sorun bu elemanları, bağlantı elemanları ve sızdırmazlık elemanıyla bütün olarak görmemektir.  Bu hatalı bakış açısına yanlış montaj da eklenirse sızdırmazlık sağlanması mümkün olmaz.

METAL FLANŞ

Yaygın olarak endüstriyel, ticari ve kurumsal uygulamalar için kullanılan metal flanşlar 150 ile 2500 # arasında sınıflandırılır.

ASME B16.5'e göre üretilmektedirler, ANSI Flanşlar da denir. 

DİŞLİ FLANŞ

Kaynak gerektirmemesi itibariyle avantajlı  olan bu tipler, vidalı olarak da bilinirler. Flanş deliğinin içinde boru üzerindeki delik ile eşleşen diş ile boruya oturan bir dişe sahiptir.

Geçmeli boru flanşlarına benzerler. Boruya kaynak yapılmasının mümkün olmadığı boru sistemlerinde kullanılabilen bir türdür. Kaynağın yerine dış bir diş vardır.

Bu bağlantı türü hızlı ve basittir ancak, yüksek basınç ve sıcaklık uygulamaları için uygun değildir. Genellikle basıncın daha az olduğu hatlarda kullanılırken, boru hatlarında genellikle hattın sonuna kaynatılan nipeller ile birlikte kullanılırlar. Dişli tipte diğer kısımlarındaki bağlantı ise düz tip ile aynıdır. Kaynağın tehlike oluşturduğu alanlarda kullanımı kaynak yapmadan monte edilebilmesi sayesinde gerçekleşir.

Dişli tip kullanılırken, dişlilerden sızma olasılığı nedeniyle boru sistemindeki bükülme gerilmeleri dikkatlice değerlendirilmelidir. Dişlerden sızıntıyı önlemek için dişli bir flanş sızdırmaz kaynak yapılabilir. 

Farklı boyutlarda bulunmalarına rağmen, dişli bağlantı parçaları çoğunlukla küçük çaplı boru hatlarında kullanılır. 

Öte yandan diş açma işlemi için yer olmadığından ince et kalınlığındaki bir boru sistemi ile uyumlu değildir. 

AVANTAJLARI

  • Çeşitli boyutlardaki borulara kaynak yapılmadan takılabilir ve bu nedenle talebi yüksektir.

  • Küçük çaplı boru uygulamaları için idealdirler.

  • Ekonomik ve zaman kazandıran özelliği vardır.

  • Kaynağın tehlikeli olduğu uygulamalarda kullanıma uygundur.

DÖNER FLANŞ

Boru sistemlerinde esneklik sağlayan, titreşimi azaltan ve harekete izin veren bir elemandır.  Sıkıştırıldıklarında, conta sıkışır ve sızıntıları durdurur, ancak gerekirse yine de bir miktar hareket meydana gelebilir.  

Döner bir flanş eklemek, boru bölümlerinin birbirinden ayrı hareket etmesini sağlar.

Tüm basınçlarda kullanılabilirler ve borunun üzerinden kayar.  Boruya  kaynak yapılmaz veya başka şekilde bağlanmaz. Cıvatalama basıncı, flanşın boru çukurunun arkasına karşı basıncı ile contaya iletilir.

Basınç tutma kabiliyetleri daha azdır ve montajı kolaydır.  

Kullanım avantajlarını şöyle sıralamak mümkündür.

  • Boru etrafında dönme özgürlüğü, karşıt flanş cıvata deliklerinin hizalanmasını kolaylaştırır.

  • Borudaki akışkanla temasın olmaması, genellikle korozyona dayanıklı borulu ucuz karbon çelik tiplerin  kullanımına izin verir.

  • Hızla aşınan veya aşınan sistemlerde,  yeniden kullanım için kurtarılabilirler.

YİVLİ FLANŞ

Yangın tesisatları, yağsız hava hatları ve endüstriyel borulama  hatlarında kullanılan türdür. Yivli sabit ve esnek kaplin bağlantısına uygun olarak üretilir. Boru hattı üzerinde branşman alınması ve geçiş yapılması gerekli durumlarda, flanşlı bağlantı gerektiren ekipmanların yivli bağlantı ile boru hattına bağlanmasında ve boru hattının sonlandırılması gereken uygulamalarda sıkılıkla kullanılır.

YUVARLAK FLANŞ

Ağırlıklı olarak mobilya sektöründe kullanılır. Dolaplarda bulunan askı borularının montajında kullanılan türdür. Ürün dolabın üst kısmına monte edilerek kullanılmaktadır.

PLASTİK FLANŞ

Flanşlar mobilya ve dolap üreticileri tarafından da tercih edilir. Bu sektörde ağırlıklı olarak plastik tipler kullanılır. Dolapların içine yerleştirilen askı boru aparatlarının yerleştirilmesi için kullanılan ve yüzeye karşılıklı monte edilen materyaldir. Kullanılan askı malzemesinin borusunu yerleştirmeden önce monte edilen üründür.

PVC FLANŞ

Bu tipler dayanıklı, endüstri onaylı PVC malzemeden yapılmıştır. Bu bağlantı parçaları, dünya çapında çeşitli PVC uygulamalarında kullanılır ve daha az basınç kaybı ve daha yüksek bir sonuç veren pürüzsüz bir iç duvarla kalıplanır.

ALÜMİNYUM FLANŞ

Alüminyum türler, 10/16 bara kadar düşük basınçlı uygulamalarda kullanım içindir. Bir hat içinde bir erişim noktası oluşturmak için iki aynı boyuttaki flanş bir conta ile bağlanır.  Hafif ve iyi korozyon direncine sahip alüminyum olan bu elemanlar, aynı zamanda görece olarak daha ucuzdur.

Alüminyum tipler , dış çıkıntılara ve çeşitli dişli deliklere sahip daireseldir.

MOTOR FLANŞ TİPLERİ

Motor flanşları kaplin yardımıyla modüle veya mekanizmalara bağlanmasını sağlayan yardımcı parçalardır.

Motor gövde büyüklüğüne göre farklı boyutları ve delik bağlantı eksenleri vardır.

Bunların farklı tipleri vardır. ;

  • Tahrik. 

  • Redüktör bağlantı.

  • Motor bağlantı. 

FLANŞ ALTERNATÖR

Alternatör, dizel motorların çıkış miliyle sağladığı mekanik  enerjiyi elektrik enerjisine çeviren makinedir. Çift rulmanlı alternatörlerde kaplin aracılığı ile bağlama yapılır. Kaplinin bir parçası motor volanına bağlanır, diğer parçası ise alternatör miline geçirilir. Alternatörün ön kapağı ve motorun volan muhafazasını birbirine bağlayan ara flanş, motor ile alternatörün aynı eksene getirilmesi için gereklidir. 

FLANŞ ARABA

 Araba uygulamalarında da karşımıza çıkan bu elemanlar ağırlıklı olarak tesisatlarda kullanılsalar da bazen makineler arasındaki dönme hareketini arttırmak için de kullanılırlar. Ayrıca otomobille motor arasındaki şanzıman arasındaki bağlantı da bu elemanların kullanımı ile sağlanmaktadır.

Hem motor hem de şanzıman, kolayca zarar görebilecek birkaç hareketli parça içerdiğinden motorun dış mahfazaları ve şanzıman bu şekilde bağlanarak, her ikisinin sağlanır.

LASTİK FLANŞ

Bir otomobilde aracın jant ve poryası arasında, aracın aks mesafesini arttırmak amacıyla kullanılırlar. Ayrıca araba karbüratör flanşı da karbüratörün düzgün çalışması için gereken bir parçadır.

FLANŞ ÖLÇÜLERİ

Ölçüler belirlenirken aşağıdaki veriler göz önüne bulundurulmalıdır:

  • Tesisat basıncı

  • Tesisat sıcaklığı

  • Flanş Malzemesi

  • Tesisat boru çapı

Buna karşın bir ölçü 5 ana değerden oluşur;

  1. İç çap (d ölçüsü)

  2. Dış Çap (D ölçüsü)

  3. Cıvata Dairesi Çapı (K Ölçüsü)

  4. Et Kalınlığı (T Ölçüsü)

  5. Cıvata sayısı

PN veya DIN standardında ölçüler nominal çap ve ve basınç sınıfıyla belirlenmektedir. Örneğin DN25 PN 16 dendiğinde 25 mm iç çapında maksimum 16 bar basınçta kullanabilecek bir flanştan söz edilmektedir.

PN standardında basınç sınıfları ise 6, 10, 16, 25, 40, 64, 100, 150, 250 ve 400 bardır.

FLANŞ ÇAPLARI

Flanşlar basınç ve boyutlarına yani çaplarına göre sınıflandırılırlar. DN ölçüsü ile gösterilen çaplar DN 15 yani 15 mm’den, DN 3000 yani 3000 mm’ye kadar uzanmaktadır. Söz konusu ölçüler, DN 15, 20, 25, 32, 40, 50, 65, 80, 100, 125, 150, 200, 250, 300, 350, 400, 450, 500, 600, 700, 800, 900, 1000,1100, 1200, 1300, 1400, 1500, 1600, 1800 ve DN 2000 şeklindedir.

DN 100 FLANŞ

DN boruların nominal çapını anlatan bir kısaltmadır.

DN kısaltması (Diameter Nominal) ve sonrasında da milimetre cinsinden yaklaşık iç çapına tekabül eden boyutsuz bir numara kullanılarak EN ISO 6708'e göre belirtilir. Örneğin bir DN 50 boru, EN 10255'e göre dış çapı 60,3 mm ve duvar kalınlığı da 3,65 mm olan bir boruyu belirtir.

DN 100 boru söz konusu ise 11.3 mm dış çapa, EN 1092-1’e göre flanş ölçüsü 22 mm’dir .

PN25 FLANŞ ÖLÇÜLERİ

PN boruların basınç sınıfını tanımlayan bir kısaltmadır. PN 25 ölçüsü de o boru ve flanşın 25 bar basınca dayanıklı olduğunu anlatmaktadır.


FLANŞ ÖLÇÜ TABLOSU

Ölçü tabloları  üretici firmaların müşterileri için  hazırladığı tablolardır Bu tablolarda  iç çap, dış çap, kalınlık gibi bilgiler bulunur. Bu tablolara internetten ulaşmak mümkündür, ancak en doğrusu üretici firmaların tablolarını dikkate almaktır.

FLANŞ BAĞLANTI

Boru hattının çok önemli, hatta  boru hattının en önemli parçasıdır olarak kabul edilen flanş bağlantısı özellikle sızdırmazlık için büyük önem taşır.

Bağlantı üç bileşenden oluşur; flanşlar, contalar ve cıvatalama  Kabul edilebilir sızdırmazlığa sahip bir ek yeri elde etmek için tüm bu elemanların seçiminde ve uygulanmasında özel kontroller gereklidir.

ÜRÜN KATALOĞUMUZU
İNCELEYİN
Ürünlerimiz hakkında bilgi ve özelliklerini görmek için kataloğumuzu indirin!
ÇEREZ BİLGİLENDİRMESİ Deneyiminizi geliştirmek için sitemizde çerezleri kullanıyoruz. Detaylı bilgi için çerezler sayfasını ziyaret edebilirsiniz.